5 tekenen dat een kras te diep is om weg te polijsten

Je komt terug van de boodschappen en over het bestuurdersportier loopt een dunne, lichte lijn dwars door de lak. Een winkelwagentje, een tak, een rugzak, wie zal het zeggen. De eerste vraag is altijd dezelfde: krijg ik dat zelf weg met polish, of moet de auto naar de spuiter? Ga je zomaar polijsten, dan ben je in het slechtste geval blanke lak kwijt en zit de kras er nog steeds.

Of je een kras kunt wegpolijsten, hangt af van hoe diep hij zit ten opzichte van de blanke lak. Vijf tekenen laten je vóór de eerste polijstbeweging zien wanneer polijsten met de hand genoeg is en wanneer de kras tot in de primer gaat en een lakreparatie nodig heeft.

---

1. Je nagel blijft haken in de groef

Blijft je nagel dwars over de kras voelbaar haken, dan gaat de groef meestal door de blanke lak van maar 30 tot 50 micrometer heen, en kan polish hem hooguit minder zichtbaar maken.

Wil je een kras wegpolijsten, dan haal je in werkelijkheid de intacte blanke lak ernaast weg, tot het oppervlak op de bodem van de groef ligt. De kras verdwijnt omdat zijn randen verdwijnen. Dat werkt alleen zolang er onder de bodem van de groef nog genoeg blanke lak over is.

Om dat in te schatten helpt een blik op de lakopbouw. Af fabriek ligt op het plaatwerk eerst de kataforese (e-coat) van 15 tot 25 micrometer, daarop de vuller van 25 tot 40, dan de basislak die de kleur geeft, van maar 10 tot 20, en helemaal bovenop de blanke lak. Bij Europese merken kom je samen meestal uit op 80 tot 150 micrometer. Polijsten mag je daarvan alleen aan de bovenste laag, en ook daar maar aan een klein deel.

De nageltest is toch geen onderbuikgevoel, maar de eerste check die ook Dr. Wack noemt in de productinformatie van de A1 "Kratzer Polish": voel je de kras nog met je nagel, dan is hij meestal al te diep. Doe hem goed, dan zegt hij ook echt iets. De plek is gewassen en droog, je nagel staat ongeveer haaks en glijdt met weinig druk dwars over de lijn, niet in de lengte erin.

Glijdt je nagel er soepel overheen, dan zit de kras hoogstwaarschijnlijk in de blanke lak. Precies daarvoor is een polish gemaakt. Dan kun je de kras wegpolijsten zonder reserve weg te geven. Haakt je nagel voelbaar, dan stop je hier. De test heeft wel een grens: op heel zachte unilak voelt een gevoelige nagel ook groeven die nog weg te polijsten zijn. Daarom komen de volgende vier tekenen erbij voordat je beslist.

2. De kras blijft zichtbaar als de plek nat is

Verdwijnt een kras zolang de plek nat is, dan zit hij zeer waarschijnlijk alleen in de blanke lak. Blijft hij onder water als lijn staan, dan is de kleurlaag eronder meestal al geraakt.

Dat zit hem in de optica. Een kras in de blanke lak heeft geen eigen kleur, je ziet hem alleen omdat zijn ruwe flanken het licht alle kanten op verstrooien. Daarom lijkt hij wit of zilverachtig. Blanke lak breekt het licht met een waarde van ongeveer 1,5, water met ongeveer 1,33 en lucht met 1,0. Vult water de groef, dan is het verschil met de lak ineens klein, valt de verstrooiing weg en wordt de lijn even bijna onzichtbaar.

Zo pak je het aan: plek wassen, natmaken met schoon water, zonder shampoo, zonder glansversterker en zonder wax, en dan vanuit meerdere hoeken kijken. Verdwijnt de lijn bijna helemaal, dan is dat een goed teken. Komt hij terug als de plek opdroogt, dan is dat normaal. Hij was nooit weg, het water heeft hem alleen optisch overbrugd.

Blijft hij daarentegen ook nat duidelijk zichtbaar, als donkere lijn op lichte lak of als lichte lijn op donkere, dan is de kras door de blanke lak heen. Dan haalt geen enkele polish genoeg materiaal weg om hem te laten verdwijnen, want daarvoor zou alle blanke lak eromheen tot op de diepte van de groef weg moeten. Juist deze check kost je twee minuten en bespaart je een uur werk op een plek die je niet kunt redden.

3. In de kras schemert een andere kleur door dan de lak

Zie je op de bodem van de kras grijs, mat wit, zwart of blank metaal, dan is hij door de blanke lak en de basislak heen gegaan, en kan geen enkele polish de ontbrekende kleurlaag vervangen.

Pak voor deze check een loep of de camera van je telefoon met zoom, en een kleine lamp. Een kras die alleen in de blanke lak zit, laat op de bodem de kleur van je auto zien, alleen lichter en matter. Is de lijn donkerder dan de lak eromheen, dan is meestal de basislak geraakt. Grijs of mat wit wijst op de vuller of de primer, glanzend zilver of al bruinige roest op het plaatwerk.

Vanaf hier helpt wegpolijsten niet meer, want het probleem is materiaal dat er niet meer is. Kleine, diepe krassen tot op het plaatwerk werk je snel bij met een lakstift, zodat vocht en strooizout in de winter geen roest onder de lak duwen. Mooi wordt dat zelden, want de verf uit de stift bouwt dikker op dan gespoten lak. Optisch netjes wordt zo'n plek pas met een spot repair of door hem over te spuiten.

Ook de keerzijde hoort erbij. Dr. Wack schrijft zelf dat krassen die tot in de primer gaan met de A1 "Kratzer Polish" alleen minder zichtbaar worden. De polish rondt de scherpe randen van de groef af, waardoor die minder licht verstrooit en in het dagelijks gebruik minder opvalt. Weg is de kras daarmee niet, en bij het inleveren van een leaseauto geldt zo'n plek nog steeds als lakschade.

4. Na twee rondes laat de controlespray dezelfde rand zien

Is de kras na twee nette rondes en afnemen met een controlespray onveranderd, dan zit hij dieper dan je met de hand in een redelijke tijd kunt wegpolijsten.

Een testvlak is de eerlijkste diagnose als de eerste drie tekenen geen duidelijk antwoord geven. Met de A1 "Kratzer Polish" ziet dat er volgens de fabrikant zo uit: tube schudden, een klodder van ongeveer een centimeter doorsnede op een licht vochtige microvezeldoek, dan met veel druk in kleine cirkels tot een minuut lang inpolijsten. Laten opdrogen en afnemen met de droge kant van de doek. Dat alles bij 20 tot 25 graden, in de schaduw en op koele lak.

Eén kras op een portier is daarbij het ideale testvlak. Je werkt op een vlak ter grootte van een handpalm, de rest van het paneel blijft onaangeroerd, en je vergelijkt het resultaat direct met de lak ernaast. Zo kun je de kras wegpolijsten zonder meteen het hele portier onder handen te nemen, en merk je vroeg of de rand überhaupt beweegt.

Daarna komt de stap die veel mensen overslaan. Veel polishes en bijna alle krasverwijderaars uit de bouwmarkt bevatten oliën of siliconen die in de groef gaan zitten en hem opvullen. In de garage ziet dat er perfect uit, en na drie wasbeurten is de kras er weer. De Panel Preparation Spray "Pps" van Koch-Chemie is een ontvetter op alcoholbasis die die resten weghaalt en je laat zien wat er echt met de kras is gebeurd.

Precies zo heeft AUTO BILD in 2022 tien krasverwijderaars getest: na het polijsten werden de testvlakken met een alcoholoplossing afgenomen en opnieuw beoordeeld. Bij sommige producten stond de kras er daarna vrijwel onveranderd bij. De A1 "Kratzer Polish" hield de glans vast en won met 259,5 van de 300 punten en het rapportcijfer 1,6 (op de Duitse schaal van 1 tot 6, waarbij 1 het beste is). Belangrijk voor jou is de tweede conclusie van dezelfde test: geen van de middelen haalde diepe krassen tot in de toplaag of de primer weg.

Daaruit volgt een simpele stopregel. Wordt de rand na de eerste ronde zichtbaar zachter, dan herhaal je één keer en check je opnieuw met controlespray. Is hij na de tweede ronde net zo scherp als ervoor, dan stop je. Met de hand haal je per ronde duidelijk minder dan een micrometer weg, met een excentermachine (DA) en een middelgrove polish één tot twee. Een kras die na twee rondes niet beweegt, vreet met elke extra ronde alleen blanke lak op.

5. De kras loopt over een rand of sikke

Zit een kras op een carrosserierand, een sikke (vouw) of een felsnaad, dan is de blanke lak daar af fabriek dunner, en bereikt zelfs een middelmatige kras er sneller de kleurlaag dan op het vlakke deel.

Bij het spuiten trekt de nog vloeibare blanke lak zich door zijn oppervlaktespanning een beetje terug van scherpe randen, voordat hij uithardt. Op het vlak heeft het portier misschien 40 micrometer blanke lak, op de rand erboven merkbaar minder. Een kras die midden op het portier onschuldig zou zijn, zit op de rand daardoor vaak al in de basislak, ook al ziet hij er hetzelfde uit.

Daar komt het gereedschap nog bij. Op een rand ligt elke pad en elke doek maar op een paar vierkante millimeter, de druk concentreert zich en de rand raakt de warmte nauwelijks kwijt. Met de machine is dat de klassieke plek waar je door de lak heen polijst. Profs plakken randen daarom vóór elke machinale polijstbeurt af en werken maar tot vlak ervoor. Met de hand is het risico kleiner, maar niet nul, zeker als je met veel druk werkt.

Net zo voorzichtig ben je op gespoten kunststof delen zoals de bumper. Kunststof voert warmte slecht af, dus de lak erop wordt door wrijving sneller heet dan op plaatwerk. Twijfel je of een deel al eens is overgespoten, dan geeft een laklaagdiktemeter bij de spuiter of detailer binnen seconden uitsluitsel. Waarden tussen 200 en 300 micrometer wijzen op een reparatielak, en die gedraagt zich bij het polijsten anders dan fabriekslak.

Drie producten zijn genoeg voor elke kras in de blanke lak

Staan alle vijf tekenen op groen, dan krijg je een losse kras in de blanke lak weg met drie dingen: een siliconenvrije kraspolish, een controlespray en een schone doek om af te nemen.

De A1 "Kratzer Polish" van Dr. Wack is precies voor dit geval gemaakt: krassen van de wasstraat, fijne krassen van struiken, krassen in de greepkommen van portieren en op gespoten bumpers, en volgens de fabrikant ook op harde kunststof koplampen. De tube van 50 ml gaat lang mee voor losse plekken, want per testvlak heb je maar een klodder van ongeveer een centimeter nodig. Waar de grens ligt, lees je hierboven: de polish haalt weg en vult niet op, dus een kras tot in de primer blijft zichtbaar. Op matte lak, matte folie en chroom heeft hij niets te zoeken.

De Panel Preparation Spray "Pps" is na elke ronde je scheidsrechter. Een fles van 500 ml is goed voor veel checks, want twee, drie keer sprayen per testvlak is genoeg. Hij reinigt niet en hij polijst niet. Hij haalt oliën en polijstresten weg, zodat je ziet wat de polish echt heeft gedaan, en hij maakt het oppervlak klaar voor een wax of een sealant.

Om af te nemen hoort er een zachte, naadloze doek bij, zodat je bij de laatste handeling geen nieuwe sporen maakt. De A1 "DAS TUCH" Premium Microvezel is 40 bij 40 centimeter, aan beide kanten hoogpolig en ultrasoon gesneden, zonder overlockzoom aan de rand. Hij is geen polijstgereedschap, maar de tweede doek naast de doek die bij de polish zit: één licht vochtig om in te werken, één droog om af te nemen. Was hem voor het eerste gebruik één keer op 60 graden zonder wasverzachter.

Wil je dit weekend toch al polijsten, doe de diagnose dan vanavond. Nagel, water en loep kosten je samen nog geen tien minuten. Zaterdag weet je dan welke plekken je zelf doet en welke je in één keer aan de spuiter laat zien.

Hoeveel blanke lak je in de loop der jaren in totaal tot je beschikking hebt, lees je uitgebreid in het artikel Krassen wegpolijsten: hoeveel blanke lak je echt hebt. Hoe je de lak goed uitlicht met een lamp, leggen we uit in 5 fouten bij het uitlichten die hologrammen in de lak verbergen.

Detailing1-Insight: Krassen krijgen we vaak als foto binnen, en daarop zien ze er bijna allemaal hetzelfde uit. Het verschil zit in de volgorde ter plekke: eerst je nagel, dan de natte plek, dan de loep, en pas daarna de tube. Begin je met de polish, dan polijst je een sleutelkras tot in de primer vaak tien minuten lang en denk je daarna dat de glanzende, afgeronde groef bijna weg is. Na de controlespray staat hij er weer. Twee rondes, dan beslissen, en de lak houdt zijn reserve.